HỒI KƯ 9 ( tiếp theo )

Nhắc tới những cư dân đặc biệt ở CPS mà không nhắc tới người-bạn-chân-t́nh Nguyễn Văn Tấn là một điều thiếu sót .

Nguyễn Văn Tấn tự “Tấn Mốc” ( Biệt hiệu này xuất phát tự nước da nắng-ăn-lốm-đốm-da-người-kiểu-Du-Tử-Lê của bạn ta) . Hay nói nôm na, làn da không chịu chăm sóc tắm rửa của Nguyễn Văn Tấn bị “lông beng “ hay “lang beng “ tự hồi thơ ấu khiến mọi người xem mặt đặt tên . Tuy ngoại h́nh chàng mốc x́, nhưng tấm ḷng th́ quá đẹp . Phải nói Tấn Mốc là người chơi với bạn hết ḿnh . Tánh khí chàng có hơi ồn ào xốc nổi nhưng luôn luôn sẵn sàng binh vực, bảo vệ bạn trong bất cứ trường hợp khó khăn nào . Tấn Mốc đến CPS nhập bọn với tụi tôi rất tự nhiên và trở nên thân thuộc tự hồi nào không ai nhớ . Chỉ nhớ là lũ chúng tôi đi đâu cũng có nhau, từ chơi nhỡi, ăn, ngủ cho tới các sinh hoạt nổi, ch́m . Tấn Mốc lúc nào cũng sát cánh và là một tay phụ trợ đắc lực cho Quán Văn về sau . Tấn Mốc cũng là người đứng mũi chịu sào ghi sổ nợ cơm hàng cháo chợ cho những ngày lang thang đói rách của toàn thể phe ta ( nhân vật thứ nh́ sau Phạm Nhuận . Luôn ghi nhận tấm ḷng vàng và hoan nghênh nghĩa cử của bạn ta ! ) . Nhờ quen biết, giao du rộng răi, Tấn cũng đă từng chạy đôn chạy đáo lo làm lại toàn bộ giấy tờ tùy thân ( thẻ căn cước, giấy chứng nhận t́nh trạng hợp lệ quân dịch . . . ) cho Hoàng Ngọc Tuấn bị thất lạc . . . v́ trong cơn mơ mộng hành văn chàng ta đă bỏ quên lư lịch của ḿnh ở nơi nào không rơ . Lúc Quán Văn c̣n hăng hái hoạt động, Tấn luôn luôn xăn xái chạy đi mua hàng và là một tay chặt nước đá cực kỳ “ diệu thủ “ .

Thời kỳ Hậu Quán Văn, Nguyễn Văn Tấn ( và nhiều bạn khác ) đă gia nhập làng báo Việt Nam dưới bút hiệu Cao Sơn . Bút danh này h́nh như do Ngô Vương Toại nghĩ ra , ư chừng để nhắc nhở và luôn nhớ tới “ Tấn Mốc”, người bạn chân t́nh có nước da từa tựa “ kẻ ở miền cao (?!) “. Cao Sơn lấy tin và viết cho nhiều báo thời bấy giờ .

Sau 75, Cao Sơn Nguyễn Văn Tấn đă nếm mùi tù CS trong nhiều năm, bị giam giữ chung với những khuôn mặt văn nghệ quen thuộc mà CS gán ghép tội gián điệp và biệt-kích-văn-nghệ-miền-nam như Hoàng Hải Thủy, Trần Dạ Từ, Doăn Quốc Sỹ v.v.

Chừng ra tới hải ngoại, tôi có gặp lại Tấn Mốc một đôi lần tại San José/California . Tấn vẫn tiếp tục nghề báo với tờ Tin Việt news . Cũng vẫn con người ồn ào thân thiện và làn da mốc cời ấy.

Không phải cuộc sống lúc nào cũng suông sẻ . Những ngày thơ mộng rong chơi êm ả rồi cũng dần qua . Tất cả bọn tôi đều ở vào lứa tuổi động viên . Phương chi c̣n phải chúi đầu vào việc học cố kiếm lấy mảnh bằng để kéo dài cuộc sống dân sự . Chiến tranh rồi cũng lan dần về thành phố . Ngồi quán hôm nay trong nỗi thấp thỏm âu lo . Đại bác đêm đêm dội về thành phố ... Cộng thêm những h́nh ảnh kinh hoàng của sự chết chóc phân ly dần ngự trị . Những đoàn dân quê rời bỏ ruộng đồng về lánh cư nơi thành thị . Những người lính trận áo c̣n bạc phếch màu chiến trường hối hả vui chơi hàng quán vài ba ngày phép ngắn ngủi . Thời chiến đọc mới thấy thấm những vần thơ bi tráng của Nguyễn Bắc Sơn Mai ta đụng trận ta c̣n sống – Về ghé sông Mao phá phách chơi – Chia sớt nỗi sầu cùng gái điếm – Đốt tiền mua vội một ngày vui . . .

Và rồi những trận pháo kích của Bắc quân cũng đă rót đều vào đô thị . Lính Mỹ, kẽm gai và đồn bót . Thành đô mang bộ mặt căng thẳng nơm nớp đợi chờ ? Chúng tôi sống hôm nay và lo âu cho ngày mai . Có những người bạn trong quân ngũ ghé thăm hôm trước , hôm sau đă nghe tin ngă gục nơi chiến trường . Hoặc mất tích ngoài trận địa. Như Mai Quang Giá, như Dương Phước Duy . . . Ôâi học đường, chiến tranh, ḥa b́nh, giá nào phải trả ?

Rồi giữa bạn bè, trong anh em thân t́nh cũng có ṃi nghi kỵ lẫn nhau . Trần Tiến Định hục hặc với Trần Hiếu Lai, với Ngô Vương Toại . . . bỏ đi mất biệt (?) . Nguyễn Huỳnh ở giữa bó tay . Thiên Bang tan ră . Không c̣n Nhóm Thanh Niên Tự Lực . Gió lộng trở thành hơi may tan vào cơi mịt mờ . Sinh hoạt lắng đọng một thời gian dài . Không khí ngột ngạt , trầm uất . Bạn đường ơi, hăy làm một cái ǵ đi chứ ! Đỗ Tăng Bí nghĩ tới chuyện in sách, làm công tác văn hóa . Bọn tôi lại thay h́nh đổi dạng, quy tụ thành một nhóm nhỏ khác : Nhóm Sinh Viên Văn Hóa (NSVVH) . Nhóm gồm những tay có tŕnh độ học vấn và kiến thức ngang ngang nhau . Nhóm khởi đầu có Đỗ Tăng Bí ( chủ nhiệm tạp chí Thế Kỷ 21 đương nhiệm ở quận Cam/Cali ), Đinh Bá Aùi ( Dược sĩ, c̣n ở quê nhà ), Trần Viết Anh ( Dược khoa, em Trần Viết Ngạc nghiên cứu Sử ), Phan Huy Đạt ( Luật sư, hành nghề ơ Cali), Lưu Trọng Đạt ( Quân nhân, tử trận ), Nguyễàn Thạc ( Tây Ban Cầm thủ cổ điển, con trai GS Nguyễn Đăng Thục), Trần Trọng Thức ( Kư giả, ông xă của nữ kịch sĩ Kim Cương ), Ngô Vương Toại, Hoàng Ngọc Tuấn, Hoàng Xuân Sơn . . .( H́nh như c̣n ai nữa ? Nhơ øôngÄ Đỗ Tăng Bí nhắc hộ !) . Công tŕnh thực hiện đầu tiên của NSVVH là thành lập nhà xuất bản Quảng Hóa ( Trùng tên với cô em xinh đẹp của họa sĩ Nghiêu Đề) . Nhan sách ấn hành đầu tiên là cuốn Quân Vương ( nguyên tác : The Prince của Machiavelli) chuyên về học thuật quyền lực chính trị . Sau đó c̣n in thêm một số nhạc tập, ca khúc của Trầm Ca, Du Ca, Nguyễn Đức Quang và thi tập Đêm Việt Nam của Đỗ Quư Toàn . Nhà Quảng Hóa c̣n dự trù in ấn sáng tác phẩm của anh em trong nhóm . Nhưng sau đó ngưng hoạt động v́ vấn đề tài chánh .

Trong ư nghĩ t́nh cờ nào đó của một ai đề xướng , NSVVH đứng ra thành lập Quán Văn . Quán Văn Quán Văn cái tên trở thành rất thân thuộc về sau là một trong những tụ điểm sinh hoạt văn nghệ tiên phong của thanh niên sinh viên học sinh rất có khí thế, có sức lôi cuốn mănh liệt và tạo được nhiều tiếng vang trong những năm dài biến động . Có thể nói không ngoa : Chính Quán Văn đă đưa tên tuổi nhiều nghệ sĩ sáng tác, tŕnh diễn đi sâu vào ḷng thưởng ngoạn của giới trẻ và người mộ điệu . Từ Thanh Lan/ Từ Công Phụng đến Khánh Ly/Trịnh Công Sơn v.v. và nhiều ca nhạc sĩ, thi sĩ khác nữa . Sinh hoạt văn nghệ từ Quán Văn như một bàn đạp, dần đi sâu vào các khuôn viên đại học , đoàn thể và ngay cả tư nhân về sau . Quán Văn là tiền thân của Thằng Bờm, Hầm Gió, Hội Quán Cây Tre . . .

Tưởng cũng nên nhắc lại, bọn tôi dù có tham gia các bang, nhóm riêng nhưng vẫn luôn luôn là thành viên của CPS . Cơ quan này đă hổ trợ đắc lực cho các sinh hoạt mang tính chất văn học nghệ thuật .

Cuối năm 1966, đầu 67, anh em CPS tham gia công tác cứu trợ nạn nhân chiến tranh vùng giới tuyến Gio Linh/Cam lộ/Đông Hà . Chiến dịch được mang tên Công Trường Thanh Niên Vùng Giới Tuyến gồm nhiều anh chị nhiệt t́nh hăng hái không nề súng đạn hiểm nguy mang vật liệu, phẩm vật đổ xô ra miền địa đầu dựng lại người dựng lại nhà cho đồng bào cật ruột . Một ngôi nhà mẫu bằng vật liệu thật nhẹ trong tinh thần cứu trợ khẩn cấp được tạm dựng trên khu đất trống trước thềm tam cấp ( Nơi Khám Lớn cũ hồi xưa đặt cỗ máy chém hành xử tộâi nhân !! ) , bước xuống sân cỏ rộng bên dưới . Lúc anh chị em SVHS về lại Sàig̣n sau gần một tháng trời công tác, ngôi nhà mẫu cứu trợ vẫn c̣n đó .

Nhận thấy ngôi nhà tuy có vẻ sơ sài nhưng tọa lạc ở một địa điểm khá thơ mộng, anh em bàn thảo và ai đó nảy ra ư kiến dựng một quán cà phê văn nghệ làm nơi tụ họp thường xuyên cho giới trẻ, với vật liệu đơn sơ, tự chế lấy bàn ghế, quày hàng v.v.Thế là hăng hái bắt tay vào việc . Mọi người đều đồng ư tên Quán Văn . Vốn liếng sơ khởi là do đóng góp tài chánh của các thành viên NSVVH dưới h́nh thức đầu tư cổ phần . Nói nghe có vẻ to tát thế nhưng sự thật đa số anh em là sinh viên nghèo, c̣n đang theo đuổi việc học , c̣n ngửa tay nhận trợ cấp gia đ́nh, nên tài khoản đóng góp cũng chỉ đủ chi dùng hàng họ cà phê nước ngọt lúc ban đầu .

Nguyên tắc của Quán Văn là tự quản . Anh em luân phiên quản lư, coi sóc hàng quán mỗi tuần một lần . Đăïc biệt chương tŕnh văn nghệ chính thức được tổ chức mỗi tối thứ sáu hàng tuần, nhằm giới thiệu một tác giả hoặc một ban, nhóm đă, đang hoặc sẽ có những hoạt động mang tính văn nghệ . Tối thứ bảy, chủ nhật là văn nghệ tự do, bỏ túi, cây nhà lá vườn . Toại và tôi lo trang trí mỹ thuật, kẽ bảng hiệu, sắp xếp, bố trí bàn ghế, hàng họ . Trước mặt quán, hai chiếc dù nhà binh phế thải được căng ra làm nơi che mưa nắng . Dưới “ mái dù “ có khoảng mươi bộ bàn ghế chính thấp lè tè . Và phía dưới tam cấp, dốc đồi, trên thảm cỏ … rải rác những ghế ngồi đủ kiểu đủ loại : thân cây cưa ngắn, ghế xe hơi cũ, thùng gỗ tạp , và thậm chí những két vỏ chai la de . Quán mang một dáng vẻ thô sơ, nghệ sĩ và rất là “sinh viên bụi “.

Để tăng cường thêm nét duyên dáng cho Quán Văn, Ngô Vương Toại đă mời được một cô bạn gái ở cùng xóm trường đua Phú Thọ làm thâu ngân viên . Đó là Nhuệ Giang, vóc người nhỏ nhắn, xinh xắn với nụ cười duyên răng khểnh rất ư là thu hút . Nhuệ Giang tính t́nh vui vẻ, bặt thiệp và dễ mến, sẵn sàng làm vui ḷng khách đến, vừa ḷng khách đi . Nhuệ Giang đă hóa thân làm Bông Hồng Quán Văn . Một cái tên tiền định . Mỗi tối đều có một chàng t́nh si đến cắm một đóa hồng rực thắm trên quày hàng Nhuệ Giang . Tất cả bọn tôi Toại/Giang/Sơn/Tuấn đều trở nên vô cùng thân thiết với Nhuệ Giang . Như anh em một nhà . Chỉ có chàng Trần Hiếu Lai công tử là lọt được vào mắt xanh của cô em gái . Được nhận làm gạc-đờ-co thường trực .

[ Bao năm trời thất tán, bọn tôi không c̣n nghe tin tức Nhuệ Giang . Chẳng biết con sông Nhuệ giờ trôi chẩy về đâu ? Và Bông Hồng Quán Văn lưu lạc ở phương trời miên viễn nào ? Hay đă cằn khô nơi đáy thẳm quê nhà ?! ]

Ngồi quán nhâm nhi ly cà phê, nghe nhạc là mode cực thịnh của thanh niên sinh viên học sinh thời bấy giờ . Ngồi cho qua ngày đoạn tháng . Ngồi cho quên nỗi ám ảnh ghê sợ chiến tranh và đường tương lai mù mịt . Quán Cái Chùa ( La Pagode ), Givral, Brodard, Impérial . . . dưới phố . Cà phê Hân, Duyên Anh , Thái Chi . . . ở Đa Kao . Thu Hương ở Tân Định . Gió Bấc, Năm Dưỡng . . . ở Phan Đ́nh Phùng/Nguyễn Thiện Thuật . Quán nào cũng đông cứng và nườm nượp khách .

Quán Văn cũng không ra ngoài tiền lệ, có phần đông đảo khách hàng hơn, có sức thu hút đặc biệt hơn nhờ những chương tŕnh văn nghệ sống động . Nhạc nền thường trực của Quán Văn là nhạc chọn lọc từ Phạm Duy, Trịnh Công Sơn, Cung Tiến . .. cùng nhạc tiền chiến, cổ điển phát ra từ một máy magnétophone gắn tape nhạc lớn do Trần Đại Lộc cung cấp . Thức uống của Quán Văn cũng đơn giản, chỉ vài ba món :

Cà phê ( dĩ nhiên ) – Nước ngọt ( thường là nước cam chua nhăn Birley , có khi là Xá Xị Con Cọp ) – Đặc biệt rất đắt hàng là Nước Đá Chanh Đường pha rượu Rhum, gọi tắt là Chanh Rum . Trà nóng trà đá miễn phí . Tới phiên ai quản lư, người đó phải mua sắm dự trữ thức uống đủ cho cả tuần . Bọn tôi chọn cà phê Pháp thơm ngon loại Jean Martin ở quày hàng kế restaurant Thanh Bạch đường Lê Lợi . Nước ngọt mua sĩ tận Chợ Lớn ( Tấn Mốc lo việc này ) . Chanh, đá, đường … mua quanh khu vực chợ Bến Thành . Aåm khách mua ticket tại quày thu ngân Nhuệ Giang và tự động ra phía sau chọn món hàng thích hợp . Có những hôm quá đông khách phe ta phải cật lực làm việc “ rụp rụp “ ( nói theo ngôn từ Vơ Phiến ) theo kiểu dây chuyền mới bắt kịp lưu lượng khách vào ra . Nào liền tay rửa phin, ly tách, pha cà phê, quậy chanh rum, chặt đá v. v . Có những tay pha cà phê rành nghề như HXGiang, NVTính . . . th́ cũng có những hảo thủ với ngón “ hàn băng miên chưởng “ múa tay chặt nước đá bay bướm nhậm lẹ cỡ Tấn Mốc, Hồ Tự, Nguyễn Khả Lộc . . .Lắm khi làm không kịp, khách phải nhào vào giúp một tay . Không khí thiệt là rộn rịp, thân thiện . Đông, vui không thể tả .

( C̣n tiếp )

HOÀNG XUÂN SƠN